De jongensdroom van Mart-Jan de Jong van biologische geitenboerderij De Bonte Weide? De aanleg van een helofytenfilter. Met steun van het Veenweidefonds van Wij.land werd die droom afgelopen jaar gerealiseerd.
De aanleg van het helofytenfilter maakt onderdeel uit van een groter plan op De Bonte Weide: de ontwikkeling van een ontmoetingserf op het bedrijf. Dankzij een gehonoreerde aanvraag bij LEADER konden Mart-Jan en zijn vrouw Willy hun erf doorontwikkelen tot een gastvrij, natuurinclusief voorbeeldbedrijf. Het resultaat is enorm: een veenvoedselweide, een kippenkar omringd door 700 wilgen die voor beschutting zorgen, een vlindertuin, een open en toegankelijk erf, een winkel die fungeert als ontmoetingsplek, én nu dus ook de nieuwe helofytenfilter.
wat is een helofytenfilter?
Een helofyt is een moerasplant die in de waterbodem wortelt, maar met de stengel en bladeren boven water uitsteekt. Een helofytenfilter maakt gebruik van deze helofyten om afvalwater te zuiveren tot een kwaliteit die onschadelijk is voor het milieu.
Zo’n filter werkt in vier stappen:
1. Voorbezinking
Het afvalwater uit de zuivelmakerij en de boerderijwinkel komt eerst in een septische tank. Hier zakken vaste en zwevende delen naar de bodem en vindt een eerste afbraakproces plaats. Zonder voorbezinking verstopt het filter zich heel snel.
2. Pompinstallatie
Het voorgezuiverde water uit de septische tank wordt vervolgens meerdere keren per dag naar de helofytenfilter gepompt.
3. Natuurlijke zuivering
Dan mogen de helofyten aan de bak! Het water stroomt langs de wortels en door het filtersubstraat. Hier breken bacteriën rond de wortels van de moerasplanten voedingsstoffen en verontreinigingen af in stoffen die zijzelf en de planten kunnen gebruiken.
4. Nazuivering
Als laatste stroomt het gezuiverde afvalwater naar een stukje afgesloten sloot. Hier nemen water- en oeverplanten de laatste reststoffen op, waarna het water terugstroomt naar het polderwatersysteem.
het resultaat: een gezond, circulair watersysteem
Het doel van Mart-Jan was om met dit systeem het afvalwater van de zuivelmakerij — waar kaas en kefir worden gemaakt — en het afvalwater van de winkeltoiletten en het kantoor te zuiveren. Dit gaat om zo’n 500 tot 600 liter per week.
Door zelf water te zuiveren en weer terug te geven aan het landschap wil Mart-Jan een gezond, circulair watersysteem creëren. Het lokale hoogheemraadschap was aanvankelijk terughoudend vanwege het risico dat zuivelresten in het oppervlaktewater terecht zouden komen, maar Mart-Jans plan kreeg toch goedkeuring. Monitoring bleek een belangrijk onderdeel van de pilot. “Ik ben ontzettend blij dat de waardes uit de monstering goed zijn”, vertelt Mart-Jan.
lessen voor andere boeren
De aanleg van het helofytenfilter leverde Mart-Jan ook een praktische les op: “Wij hebben een bedrijf de helofytenfilter laten aanleggen, maar dit is duur en onnodig.”
Volgens hem kan een boer met een goede technische tekening de aanleg prima zelf uitvoeren. Daarom organiseert hij binnenkort samen met Wij.land een veldmiddag, waarbij geïnteresseerde collega-boeren het systeem in werking kunnen komen bekijken. Bij voldoende animo wordt bekeken of er ook een infosheet ontwikkeld kan worden, zodat anderen een helofytenfilter in eigen beheer kunnen aanleggen.
Veenweidefonds
Heb je een idee wat bijdraagt aan een gezond westelijk veenweidelandschap? Bevat het een leer- of experimentercomponent? Dan zou het Veenweidefonds kunnen helpen om dit idee waar te gaan maken!
Lees meer over het Veenweidefonds of neem contact op met Pim voor meer informatie en aanvullende voorwaarden.
Pim Menkveld
M +31 (0) 6 28 52 70 04
