‘Op naar 50% reductie van het emissiepotentieel’, met die boodschap vond op 15 oktober in Maarsbergen de derde editie van het TOPMEST-evenement plaats. We kijken terug op een waardevolle dag bomvol kennis, verbinding en nieuwe inzichten voor iedereen.
Met TOPMEST 2025 sloten we weer een jaar onderzoek naar mestkwaliteit af, waaraan dit keer ruim 300 melkveebedrijven meededen. Wat doen boeren met de beste mest anders dan de rest? En wat vertelt mest eigenlijk over de kringloop op het hele boerenbedrijf? Daarover gingen boeren, onderzoekers en beleidsmakers deze dag samen in gesprek. De sfeer was open en de energie zat er goed in: er werd veel gedeeld en ook veel gelachen. Bijvoorbeeld tijdens het uitreiken van de felbegeerde Gouden Giertonnen. We spreken drie deelnemers van TOPMEST over wat zij meenamen van deze dag.
Arthur van Leeuwen, teamcoördinator bij het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Voor Arthur van Leeuwen was TOPMEST 2025 een verrassend en inspirerend evenement. ‘Het was een bijzonder interessante dag’, vertelt hij. ‘Vooral de grote groep boeren die zo actief bezig zijn met de bodem door middel van mestverbetering maakte indruk.’ Hij was ook onder de indruk van het vakmanschap en de toewijding die het evenement uitstraalde. Volgens Arthur laat TOPMEST zien dat er in Nederland veel waardevolle initiatieven zijn, groot én klein. ‘Wat TOPMEST bijzonder maakt, is dat het echt van onderop komt.’ Hij refereert hier aan het bottom-up denken, wat voor dit onderzoek inhoudt dat we beginnen bij de boeren en waar zij behoefte aan hebben. Vanuit zijn rol bij het ministerie ziet Arthur kansen om beter aan te sluiten bij dit soort bottom-up initiatieven, zeker nu Nederland steeds meer richting een gebiedsgerichte aanpak beweegt.
Roel van Buuren, winnaar van de Gouden Gierton in de categorie < 8.000 kg meetmelk per koe
Voor Roel van Buuren was TOPMEST 2025 vooral een moment om zijn eigen ervaringen te delen en hierover in gesprek te gaan met andere boeren. Op zijn biologische boerderij met Jersey-koeien draait alles om kringloop-denken: gezond gras, gezonde koeien, gezonde mest. ‘Als biologische boer ben je volledig afhankelijk van je eigen stromen. Je moet echt vakmanschap tonen om alles in balans te houden.’
Door mee te doen aan TOPMEST is hij anders naar mest gaan kijken. ‘Je ziet mest niet meer alleen als kostenpost, maar als iets met biologische én economische waarde.’ Zijn nieuwe aeromix-systeem zorgde voor opvallend homogene mest, een mooie stap vooruit wat hem betreft. Ook ziet hij kansen om mestkwaliteit breder te waarderen. ‘Het zou mooi zijn als boeren die goede mest maken daarvoor beloond worden. Dus dat het ook een soort stimulans wordt om daarmee aan de slag te gaan. Maak mest weer hip!’
Peter Vanhoof, onderzoeker en organisator van TOPMEST
Voor Peter Vanhoof liet TOPMEST 2025 zien hoeveel boeren bereid zijn actief mee te denken over het thema mestkwaliteit. ‘Vorig jaar (TOPMEST 2024) waren er vooral kritische vragen naar onze onderzoeksmethoden, dit jaar dachten deelnemers echt mee over hoe we het onderzoek verder kunnen brengen’, vertelt hij. Het helpt Peter om zijn boodschap over te brengen met een grote glimlach, bijvoorbeeld door de uitreiking van Gouden Giertonnen. Dat de winnaars van deze prijs niet winnen door met hun vingers te knippen, maar aan een paar basis-knoppen draaien van hun boerenbedrijf, vindt Peter veelzeggend. ‘Het toont dat er voor veel verschillende boeren haalbare stappen zijn die resultaat kunnen opleveren’.
Wat Peter hoopt dat iedereen meeneemt na het evenement? Dat werken aan mestkwaliteit leuk is en voor iedereen. ‘Verbetering kost tijd, soms wel jaren. Maar elke kleine stap telt.’ En hij hoopt dat de overheid ook goed heeft opgelet. ‘We hebben een 8-stappenplan naar betere mestkwaliteit, maar eigenlijk is het een 9-stappenplan. Die laatste stap is voor de overheid. Als boeren nou die acht stappen doorlopen naar een emissiearm bedrijfssysteem, dan zou de overheid die laatste stap toch wel kunnen erkennen? Of niet?’
Vooruitkijken: samen verder bouwen aan mestkwaliteit
De inzichten uit het TOPMEST-onderzoek en -evenement vormen een goede basis voor het komende jaar. We hebben nog beter geleerd aan welke knoppen je kan draaien om mestkwaliteit te verbeteren, maar ook welke uitdagingen boeren daarbij ervaren. Daarom richt het onderzoek zich volgend jaar op het specifieke effect van de verschillende maatregelen op emissiereductie.
In 2026 organiseren we vanuit Wij.land opnieuw meerdere praktijkgroepen over mestkwaliteit. De mest van deelnemende boeren wordt geanalyseerd via de Vanhoof-methode, een combinatie van chemische én biologische analyse. In individuele bezoeken en groepsbijeenkomsten leren deelnemers wederom samen over mestkwaliteit en hoe die te verbeteren.
Boer je in Zuid-Holland en wil je het komende TOPMEST-jaar niet missen? Meld je dan aan en kom naar de themabijeenkomst op 18 december. Ben je de 18e verhinderd? Maak dan je interesse bekend door een mailtje te sturen naar s.vlaanderen@wij.land
Ook in Utrecht werken we verder aan mestkwaliteit, samen met Utrechtse Monitor Duurzame Landbouw (UMDL). Interesse in deelname kan je aangeven bij Lisette Arfman (lisette.arfman@collectieflopikerwaard.com).
TOPMEST 2025 nog eens herbeleven
Krijg je geen genoeg van TOPMEST 2025 of zoek je extra inspiratie?
