praktijkgroep mestverbetering

In de praktijkgroep over mestkwaliteit werken we aan de verbetering van (drijf)mest, via het landelijke TOPMEST-programma. Door te kijken naar de chemische- en biologische waarde van mest beoordelen we de huidige kwaliteit. Vervolgens gaan we met elkaar aan de slag om de mest via managementmaatregelen te optimaliseren.  

Waarom dit project

Met de afschaffing van de derogatie en de provinciale doelstellingen op ammoniakuitstoot ligt er een vergrootglas op drijfmest. In veel gevallen gaat het uitsluitend over de kwantiteit. Hoeveel kuub mest of hoeveel kilogram stikstof per kuub mest. Niet geheel onbelangrijk, want met de huidige wet- en regelgeving bepaalt dit hoeveel mest mag worden uitgereden per hectare en behouden blijft in de kringloop.

Maar de ene mest is de andere niet. Er is sprake van veel variatie, voortvloeiend uit de bedrijfsvoering van melkveehouders. Peter Vanhoof heeft in de afgelopen jaren talloze mestmonsters geanalyseerd en duidt de uitkomsten op een praktische en aansprekende manier. Goede mest stinkt nauwelijks, emitteert minder ammoniak, is een graadmeter voor de rantsoenkwaliteit en stimuleert het bodemleven en biodiversiteit. Een integrale win-win die steeds meer belangstelling genereert van boeren en beleidsmakers.

Maar mest is meer dan een bron van stikstof. In dit project zetten we mest uit in een chemische en biologische waarde. Bij de chemische waarde kijken we traditioneel naar de mineralen en spoorelementen in de mest. Stikstof, fosfaat en kalium zijn de meest bekendste, maar organische mest bevat ook vele andere essentiële mineralen en spoorelementen die belangrijk zijn in de kringloop. Naast de chemische waarde heeft (drijf)mest ook een biologische waarde. Dit wordt beoordeeld door de zuurtegraad, de zoutwaarde en de zuurstofdruk in de mest. Een betere mest stinkt minder, heeft een lagere ammoniak emissie en stimuleert het bodemleven en de biodiversiteit.

Wat we doen

Met dit project sluiten we aan op het landelijke TOPMEST-programma dat in 2022 is gestart. Sinds dat jaar is het ieder jaar groter geworden tot een totaal van 360 deelnemers in 2025. Het doel van dit project is tweeledig:

1. Bedrijven ondersteunen bij de zoektocht om voornamelijk de biologische kwaliteit van de (drijf)mest te verbeteren. Dit gebeurt in studiegroepen waarbij van ieder bedrijf een mestmonster wordt genomen.
2. Landelijk onderzoek naar de meest effectieve management maatregelen die op een bedrijf genomen worden om de kwaliteit van drijfmest te verbeteren. Onderliggend doel hierbij is een ammoniakreductie door een lagere pH en minder ammoniakale stikstof in de mest.

Verloop van de studiegroepen in ’23, ’24, en 2025

De belangrijkste landelijke partner is AgroSymbio. Een stichting van onder andere Peter Vanhoof, die grondlegger is van TOPMEST en betrokken bij het landelijke onderzoek. Daarnaast zijn verschillende regionale partners betrokken, die lokale studiegroepen begeleiden.